سالها پیش هنگامی که پسرم کودکی بیش نبود در یک صحبت دورهمی واعتراض به نبودن پدر در فعالیت های روزانه ، وقتی با این استدلال مواجه شد که "پدر باید کارکند تا پول دربیاورد."گفت : ما که به راحتی میتوانیم برویم از عابر بانک پول بگیریم. این دلیل ساده وکودکانه ، شاید انگیزه خریدهای بیشمار افراد بزرگسال نیز می باشدو می تواند نوعی تفکر به پول واقتصاد باشد.

امروزه باتغییرات نوظهور و شرایط اقتصادی پیش آمده دردنیا، بسیاری از والدین نگران آینده کودکان خود هستندویکی ازدغدغه های بزرگ والدین در آینده کودکان، توان مدیریت مالی زندگی، کسب وکار، رفاه وآسایش است .این دغدغه آنقدر قوی است که والدین را وادار به تلاش وکوشش بسیار واهمیت ندادن به خواسته ها وآرزوهای خود کرده تا میراث قابل توجهی برای کودکان به ارث بگذارند.

احساس این خطر باعث شده آموزش ها را به سمت آموزش مدیریت پول و پس انداز در بخش کودکان هدایت کند.غافل از اینکه این آموزش ها بخش کوچکی ازمجموعه مهارت های لازم در ایجاد تفکر اقتصادی است.در این آموزش ها اگر به مهارت تفکر ، تحلیل ونقد، گفتگو وتعامل اجتماعی ، اعتماد به نفس وخلاقیت فکر نشود وطراحی مناسب بازی وفعالیت انجام نشود، نه تنها چاره ساز نبوده بلکه مخرب هم می باشد.

در این راستا تفکراقتصادی همراه با آموزش ارزش های زندگ( صلح، احترام به خود و دیگران، راستی، فروتنی،آزادی، همکاری ، شادی، بردباری، دیگرپذیری، سادگی) از اهمیت ویژه ای برخوردار است. مهمترین نکته در این آموزش ها این است که یادگیری کودکان به صورت ملموس وعملی از طریق بازی ،قصه وگفتگو صورت پذیرد.

نیل پستمن(1) می گوید :کودکان پیام های زنده ما برای زمانی هستند که هرگز در آن نخواهیم بود!

به اعتقاد من این سخن بسیار درست است وبا پیشرفت سریع تکنولوژی و اتفاقات خارج از دسترس انسان حتی باید گفت پرورش کودکان برای زمانی است که ما هیچ تصوری از آن نخواهیم داشت وممکن است کاملا با زندگی اکنون ما متفاوت باشد.

یک مثال ساده آن ، اموزش های آشنایی با پول است که در همه جا به شکل های متفاوت برای آموزش کودکان به والدین یا مربیان توصیه می شود.یک سوال ساده :"اکنون شما چقدر پول سکه ای وکاغذی در جیب دارید ؟ویا "خرید های خود را چقدر نقدا پرداخت می کنید؟ وچقدر از کارت های بانکی خود استفاده می کنید؟

اکثر پرداخت ها از طریق موبایل انجام می شودوبا آمدن کووید 19 بیشتر خرید ها آنلاین شده است.مشاهده این همه تغییر در یک دهه وحتی این همه تغییر در خرید ،کسب وکارها و نظام اقتصادی در عرض یکسال به دلیل ظهور همه گیری جهانی ویروس کووید 19به راحتی به ما نشان میدهد که در آموزش مالی به کودکان باید چشم انداز وسیع تری داشت. در نقد این جملات شاید گفته شود که ما در کشوری زندگی می کنیم که حتی عده ای نمی توانند از کارت بانکی استفاده کنند! ویا نظام اقتصادی وبانکی ما با تکنولوژی روز دنیا خیلی فاصله دارد! توجه داشته باشیم که در این مقاله در مورد آموزش کودکان صحبت می کنیم برای آینده ای که اطلاعی از اتفاقات وتکنولوژی های زندگی در تمام عرصه ها نداریم وممکن است ما نباشیم کار سخت شد !؟ در آموزش به کودکان لازم است نسبت به اصول یادگیری در کودکان وهمچنین اصول موضوع مورد آموزش ( مثلا : آموزش پول ) آگاهی لازم داشته باشیم .

در مفهوم اقتصادی ،پول واحدی برای اندازه‌گیری تولید اقتصادی و نیز واحدی برای ذخیره ارزش اقتصادی می‌باشد. پول به خودی خود یک سرمایه نیست. پول برای خرید اجناس مورد استفاده قرار می‌‌گیرد و سرمایه به صورت طولانی مدت برای ایجاد سود و ثروت به کار گرفته می‌‌شود.. بنابراین چاپ اسکناس منجر به شکوفایی اقتصاد نمی‌‌شود، بلکه باعث بی باوری به دولت و سقوط ارزش پول آن می‌‌شود. پس کشورهایی که می‌‌خواهند ثروتمند شوند باید اجناس و خدمات خود را با کیفیت و کمیت بیشتر تولید کنند، نه اینکه فقط اسکناس چاپ کنند.بر همین اساس چشم انداز وسیع تر اینست که کودکان با مفهوم کار با کیفیت وتولید آشنا شوند که نه فقط از نظر تئوری بلکه به صورت واقعی وملموس. حتی اگر در دنیای کنونی ما به این نکات توجه نمی شود ما باید کودکانمان را برای آینده وتوسعه پرورش دهیم.

دوباره برمیگردم به خاطره ام از کودکی پسرم، اودیده بود که ما برای دریافت پول به عابر بانک مراجعه می کنیم پس یک تجربه بصری وتکرار شونده باعث استدلال او از کسب پول شده بود. پس برای ایجاد تفکر اقتصادی در کودکم اقدامات زیر را انجام دادم:

1-محیط مناسبی برای شناخت واکتشاف همراه با آزادی برای کودکم فراهم کردم.

2-برای جذب آموخته هایش صبوری کردم.

3-توسعه بینش از طریق پرسش وپرسش گری در کودکم ایجادکردم.

4-مهارت های پایه مثل طریقه دست یابی به اطلاعات ، شیوه حل مساله ، تقویت فن بیان ، تعامل اجتماعی وشیوه فکر کردن را در او تقویت کردم.

در کنار هم آموختیم ، تجربه کردیم و ارزش های زندگی را با پول مبادله نکردیم.

(1)- نیل پستمن ا: (Neil Postman ) 1931-2003 ،منتقد، نویسنده، نظریه‌پرداز ارتباطات و استاد دانشگاه نیویورک بود.

                                                                                    فرحناز علیزاده

اسفند 1399

نوشتن دیدگاه